Denken vóór het klikken
Eén doorlopende leerlijn digitale weerbaarheid, van groep 1 tot en met VO klas 4. Leerlingen doorlopen herkenbare situaties, maken zelf keuzes en zien de gevolgen. De leerkracht leidt het gesprek met een complete leidraad.
De cijfers liegen niet. Wat online gebeurt, komt de klas in. En het gebeurt vaker, jonger en dichterbij dan veel volwassenen denken.
jongeren voelt zich somber na het scrollen door social media
Het Grote Jongerenonderzoek 2025
jongeren loopt risico op problematisch socialemediagebruik
Gezondheidsmonitor Jeugd 2023, GGD'en en RIVM, onder ruim 188.000 middelbare scholieren
van de scholieren van 12 tot 16 jaar scrolt om niet aan vervelende dingen te hoeven denken
Peilstationsonderzoek Scholieren 2023, via het Nederlands Jeugdinstituut
van de jongeren van 15 tot 18 jaar werd het afgelopen jaar online gepest; bij meisjes ruim 12%
CBS. Omgerekend: in vrijwel elke klas zit een leerling die dit nu meemaakt.
van het cyberpesten gebeurt tussen leerlingen van dezelfde school
CBS. Het is dus geen "thuisprobleem": het speelt zich af binnen uw eigen schoolgemeenschap.
jongeren (15 tot 25 jaar) was in één jaar slachtoffer van online criminaliteit
CBS Veiligheidsmonitor: van phishing en oplichting tot bedreiging en intimidatie
Nog niet de helft van de scholen heeft iemand die digitale geletterdheid structureel belegt. Het blijft vaak bij een losse gastles, en die is na een week vergeten. Daarom is ClickWijs anders gebouwd:
Eén doorlopende leerlijn van groep 1 tot en met VO klas 4. Elk thema komt terug op het moment dat het speelt, jaar na jaar.
Leerlingen doorleven de situaties uit de cijfers hierboven in een veilige oefenomgeving, en maken zelf de keuzes. Vóórdat het echt is.
Digitale geletterdheid wordt een wettelijke opdracht, met vanaf 2027 structureel budget (€ 182 per leerling per jaar). Wie nu start, staat straks niet voor een inhaalslag.
Complete gespreksleidraden liggen klaar, 30 minuten per les, vrijwel geen voorbereiding. Extra handen, geen extra taak.
Bronnen: Het Grote Jongerenonderzoek 2025 · Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 (GGD'en/RIVM) · Peilstationsonderzoek Scholieren 2023 · NJi ↗ · CBS ↗ · Rijksoverheid
Geen losse gastles die na een week vergeten is, maar één lijn van kleuterklas tot examenklas. Elke fase heeft een eigen aanpak; klik door voor de thema's, de lessen en wat er per jaar opengaat.
Met Uil Wijs, vertelplaten, spel en de handen. Groep 1 tot en met 3 volledig schermvrij; daarna heel voorzichtig de eerste klassikale momenten.
Bekijk deze fase → Primair onderwijs · groep 6 t/m 8Scenario's doorleven, kiezen en de gevolgen zien. Elk jaar gaat er iets open: kijken, chatten, posten en werken met AI. Het oefenterrein van de rijles.
Bekijk deze fase → Voortgezet onderwijs · klas 1 t/m 4Meer eigen regie en thema's die passen bij de leeftijd: reputatie, deepfakes, geldezels. De leerlijn eindigt met een leerling die internetklaar is.
Bekijk deze fase →De thema's bouwen op elkaar voort. Wat in groep 2 begint met een vertelplaat over een foto, oefent een leerling in groep 7 in de app als privacyles, en komt in het VO terug als digitale reputatie. Zo groeit weerbaarheid mee met de leerling.
SLO leverde in 2025 de definitieve conceptkerndoelen digitale geletterdheid op, met als beoogde inwerkingtreding 1 augustus 2027 en een overgangsperiode; vanaf augustus 2031 houdt de Inspectie van het Onderwijs er handhavend toezicht op. ClickWijs is gebouwd rond het domein "De gedigitaliseerde wereld", voor PO en onderbouw VO.
Met één leerlijn werkt u zichtbaar aan alle drie de kerndoelen digitale geletterdheid; in de onderbouw VO komen over de lessen heen zelfs alle negen doelzinnen aan bod. De kerndoelen zijn definitief opgeleverd aan het ministerie van OCW en worden nu vastgelegd in wetgeving. Scholen die nu starten, staan straks niet voor een inhaalslag.
Bron: SLO, Definitieve conceptkerndoelen burgerschap en digitale geletterdheid (juli 2025) ↗
"De leerling zet digitale technologie en digitale media in."
Zelfstandig inloggen en wegwijs worden in de app, elke jaargang een stap zelfstandiger.
Als speurneuzen het internet op: elk antwoord dubbelchecken bij een tweede bron, plus de eigen nepdetector.
Een les zonder schermen: een foto blijkt uit pixels te bestaan, en pixels uit codes.
Vanaf groep 8 zelf met AI werken en als detective leren herkennen wat door AI is gemaakt.
"De leerling creëert digitale producten."
Eigen bijdragen in de klasfeed, en in groep 6 een zelfgemaakt pixelplaatje versturen met alleen de kleurcode.
Elkaar programmeren met stapjes en samen de fout opsporen; in groep 8 bouwt elk tweetal een eigen keuzescenario in een gratis programmeeromgeving.
"De leerling participeert in de gedigitaliseerde wereld."
Eigen klasregels voor online, de hulphand en lessen over verdachte berichten en online contact.
De kern van elk scenario: kiezen, gevolgen zien en nabespreken, tot de gouden regel die de klas zelf kiest.
Zelf even het algoritme zijn, met kaarten eigen feedregels bouwen en ontdekken wat tellers en streaks doen.
"De leerling zet digitale technologie en digitale media in."
De profielaudit: hetzelfde profiel door vier paar ogen, van klasgenoot tot bijbaan.
Als datadetective de drie datalagen van een app in kaart: wat je invult, wat een app meet en wat hij afleidt.
In het deepfakelab onderzoeken wat AI kan en waar het door de mand valt, met een checklist die ook zonder watermerk werkt.
"De leerling creëert digitale producten."
Slotproject: een eigen interactief product, zoals een keuzescenario of een quiz over echt of AI.
Met echt programmeerwerk en minimaal één keuzemoment met gevolgen, speelbaar voor klasgenoten.
"De leerling participeert in de gedigitaliseerde wereld."
De tijdlijn van een post: wie ziet dit nu, en wie over drie jaar? Plus de drie stappen als er beelden rondgaan.
Eigen groepsafspraken, en scenario's die steeds meer eigen regie en verantwoordelijkheid geven.
In de aandachtsmachine zit de leerling zelf aan de knoppen van het verdienmodel achter de feed.
Elke les volgt hetzelfde ritme in vier stappen. Leerlingen doorlopen het scenario individueel in de app, ieder in eigen tempo. Daarna leidt de leerkracht het klassengesprek.
Een herkenbare situatie: een klassenapp, een feed, een verdacht bericht.
De leerling kiest zelf: reageren, negeren, doorsturen, melden?
De leerling ziet direct wat de keuze doet, bij zichzelf en bij anderen.
Klassengesprek met gespreksleidraad. Vast leseinde: wat kun jij morgen doen?
Elke les heeft kernonderdelen en optionele verdieping. Uitloop mag; de leidraad geeft aan wat u kunt inkorten of uitbreiden.
De gespreksleidraad bevat uitgeschreven zinnen, voorbeeldvragen en doorvraagvragen. Voorbereiding is vrijwel niet nodig.
Eerst een individueel deel, daarna een deel in tweetallen. Per onderdeel staat vermeld wanneer in de les en hoeveel tijd.
Bij elk gevoelig thema hoort een handreiking: erkennen, verhelderen, positioneren. U staat er niet alleen voor.
Geen sfeer van goed of fout en geen schaamte. Het gaat om het gesprek, niet om het juiste antwoord.
Situaties worden besproken zonder namen van klasgenoten. Zo blijft het over gedrag gaan, niet over personen.
Elke les eindigt met wat de leerling morgen concreet kan doen. Weerbaarheid is iets wat je dóét.
Na elke les vertellen leerlingen kort wat de les met ze deed. Daar draait het uiteindelijk om, en wij leren ervan.
Uit een gespreksleidraad
"Wie heeft er weleens iets in een groepsapp gelezen waarvan je dacht: dit voelt niet goed? Je hoeft geen namen te noemen. Wat maakte dat het niet goed voelde?"
Elke vraag heeft doorvraagvragen erbij, zodat het gesprek verdiept in plaats van stilvalt.
In de app van ClickWijs ontgrendelen functies pas ná de bijbehorende les. Leerlingen zien in de app welke lessen nog vergrendeld zijn en wat ze daarmee verdienen. Zo is de app zelf het bewijs van wat ze kunnen: eerst leren, dan doen.
In de onderbouw nog geen eigen scherm: kinderen leren met verhalen, spel en de handen wat een apparaat doet, wat van jou is en bij wie je terechtkunt. Pas wie die basis heeft, stapt in groep 6 de oefenapp in.
Nog niets te ontgrendelen: de basis wordt gelegdLeerlingen verkennen een gesimuleerde feed en oefenen met keuzes maken in scenario's. Ze kunnen nog niets zelf plaatsen; eerst leren ze lezen wat er online gebeurt en waarom.
Ontgrendelt: scenario's en de feed bekijkenDe klassenchat gaat pas open als de lessen over privacy en online omgangsvormen zijn afgerond. Leerlingen hebben dan zelf regels gemaakt over hoe ze met elkaar omgaan, en die gelden in de chat.
Ontgrendelt: de klassenchatZelf bijdragen plaatsen in de klasfeed, met het checkschildje dat laat zien dat een bijdrage eerst gecontroleerd wordt. Daarnaast maken leerlingen kennis met hulpmiddelen met AI en zien ze via de algoritmelens waarom de feed toont wat hij toont.
Ontgrendelt: posten en opdrachten met AIStap voor stap meer ruimte, met thema's die passen bij de leeftijd: digitale reputatie, deepfakes, desinformatie, phishing. De verantwoordelijkheid groeit mee met wat leerlingen aankunnen.
Ontgrendelt: bredere kring, meer eigen regieLeerlingen die weten wat ze doen vóórdat ze klikken. Niet omdat het moest voor een toets, maar omdat ze het jaar na jaar hebben geoefend, ook voor buiten de app.
Zoals bij rijles: eerst het oefenterrein, dan pas de weg op. Niemand krijgt autosleutels na alleen een folder over verkeersveiligheid.
Weinig. Dat is een bewuste ontwerpkeuze: ClickWijs is extra handen, geen extra taak.
Als richttijd, met kernonderdelen en optionele verdieping. Uitloop mag.
Elke les heeft een complete gespreksleidraad die klaarligt met letterlijke docentzinnen en doorvraagvragen.
U kent uw klas. De leidraad stuurt, u bepaalt het gesprek. Leerlingen geven na elke les feedback.
Gesloten kringAlleen de eigen klas en school. Niemand van buiten kijkt mee.
Eerst controleren, dan plaatsenVoormoderatie op bijdragen, zichtbaar voor leerlingen.
Minimale gegevensGeen achternamen, geboortedata, adressen of foto's van leerlingen.
Geen advertenties, geen dataverkoopNiet nu, niet later. Scholen betalen, dus leerlingen zijn geen product.
Signaleren en escalerenBij zorgwekkende signalen volgen we een vast protocol met professionele hulplijnen.
Leerlingen aan het woordNa elke les geven leerlingen feedback. Daar draait het uiteindelijk om.
We starten met een kleine groep scholen die de leerlijn als eerste draaien. Pilotscholen krijgen directe invloed op de doorontwikkeling, korte lijnen met de makers en een aantrekkelijk pilotaanbod. Wat leerkrachten en leerlingen terugvertellen, bepaalt wat wij verbeteren.